مقدمه
آنچه مسلم است جذاب ترین بخش هر فعالیتی ، کسب نتیجه و برداشت محصول است. به یقین این موضوع در کشاورزی که یک عملیات زمان بر و پرزحمت می باشد نمایان تر است . بنابراین ، مرحله برداشت محصول که حاصل زحمات یکساله کشاورزان پرتلاش می باشد، از اهمیت ویژه ای برخوردار است. پس لازم است کلیه دست اندرکاران کشاورزی به دور از شعارهای همیشگی و مطالب نظری، سعی بر افزایش عملکرد برداشت محصول به صورت عملی داشته باشند.
در این مجموعه سعی شده است تا آنجا که ممکن است از مطالب نظری و تکراری تا جایی که امکان دارد دوری کرده و راهکارهای عملی ارائه گردد. این مجموعه شامل توصیه های عملی برای افزایش عملکرد برداشت و کاهش ضایعات و ریزش محصول توسط دستگاه کمباین می باشد.
آمارهای سال زراعی 87-86 نشان می دهد که تولید گندم ، جو و کلزا در استان خراسان حدود 714 تن می باشد. با فرض درستی این رقم از آنجا که تقریباً85  درصد برداشت محصول یعنی رقمی معادل 607 هزار تن توسط کمباین انجام می شود ، با جایگزینی کمباین های فرسوده و نظارت بیشتر بر کارکرد آنها در زمان برداشت، در صورتی که بتوان حتی یک درصد تلفات کمباین غلات که معادل 6 هزار تن می باشد را کاهش داد، با توجه به قیمت گندم (برمبنای کیلویی 3200 ریال) رقمی بالغ بر 19 میلیارد ریال می توان صرفه جویی کرد که معادل با ارزش ریالی 12 دستگاه کمباین پیشرفته 5/1 میلیارد ریالی و یا 47 دستگاه کمباین 400 میلیون ریالی ساخت داخل می باشد.


هدف
هدف ما در این نشریه ، شناسایی  واحدهای مختلف کمباین و بیان نکات مهم در افزایش کارایی دستگاه می باشد . در این مجموعه سعی شده است با استفاده از تصاویر و به صورت مختصر از مباحث نظری کاسته و نگاهی عملی به تنظیمات کمباین داشته باشیم . به طور کلی هدف این نشریه ، ارتقاء مهارت های عملی ناظرین، بهره برداران و کمباین داران است.


تعریف کمباین
لغت کمباین در اصطلاح به معنی ترکیب کردن می باشد. اما در حوزه کشاورزی به دستگاهی اطلاق می شود که مجموعه عملیاتی از قبیل درو کردنن ، خرمن کوبی و تمیز نمودن محصولات کشاورزی را در یک ماشین اقدام کند.
 در نشریه ، تنظیمات کمباین به پنج قسمت اصلی تقسیم شده است:
واحد برش؛
واحد تغذیه؛
واحد کوبنده؛
واحد جداکننده ؛
واحد بوجاری.




تنظيمات مربوط به واحد برش
 سكوي برش قسمتي است كه محصول را برش مي‌دهد، جمع‌آوري مي‌كند و آن را به دستگاه كوبنده كمباين تحويل مي‌دهد. سكوي برش بوسيله دو قلاب به طور لولايي به كمباين متصل مي‌شود.

     بررسي سالم بودن كف سكوي برداشت
     تراز نمودن سكوي برداشت
 
1-    تنظيمات چرخ و فلك :
     تنظيم محور چرخ و فلك
- براي محصولات كم پشت محور چرخ‌وفلك از شانه برش نسبت به محصولات پر پشت جلوتر مي باشد .
- فواصل طرفين محور افقي پروانه تا تيغه برش يكسان باشد.
- ارتفاع چرخ‌‌و‌فلك پره‌اي بايد طوري باشد كه لبه بالايي پره‌ها در پايين‌ترين نقطه حركت خود كمي به زير كوتاهترين خوشه‌ها برخورد كند

     تنظيم سرعت چرخ و فلك
- سرعت چرخ‌و‌فلك حدود 25/1 تا 5/1 برابر سرعت پيشروي كمباين باشد.
- براي محصول پر‌پشت بادور دردقيقه كمتر
- براي محصول‌كم‌پشت‌بادوردردقيقه بيشتر
- تنظيم سرعت از طريق اهرمي كه در اختيار راننده است صورت مي‌گيرد.

توجه داشته باشید
برای برداشت محصولات خوابیده، کمباین باید در جهت خواب محصول حرکت کند. برای برداشت محصولات خوابیده و یا محصولات متراکم و حساس به ریزش، استفاده از چرخ و فلک چنگالی ضروری است.
-    پاکسازی چرخ و فلک از علف های هرز، مانع ریزش می گردد.
-    پره ها نباید قاب داشته باشد(موازی بودن پره ها نسبت به محور چرخ و فلک، سبب کاهش ریزش می شود)





2-  تنظيمات شانه برش :
     تنظيم ارتفاع
ارتفاع شانه برش حدود 20 سانتي‌متر در زيركوتاهترين خوشه تنظيم شود. تنظيم ارتفاع از طريق اهرم سيلندر‌هاي هيدروليكي كه وظيفه بالا و پايين بردن سكوي برش را به عهده دارند، انجام مي‌شود.

  کنترل حرکت افقی تیغه برش با جلو و عقب بردن پشت بند


     كنترل حركت عمودي تيغه برش به كمك روبند از طريق برداشتن و يا اضافه كردن ورقه‌هاي نازك و يا ضربه چكش به روبند


  تنظیم کورس رفت و برگشت تیغه برش با تغییر طول شاتون

کورس تیغه برش موقعی تنظیم است که فاصله (دبلیو)به طور کامل توسط تیغه طی شود( از 1 به 2)
تنظیم آزادی سه راهی تیغه( روان سازی انتقال حرکت رفت و برگشت به تیغه)
سه راهی تیغه: انتقال دهنده نیروی رفت و برگشتی به تیغه
این تنظیم با شل کردن پیچ شماره یک و تنظیم کردن پیچ شماره دو انجام می شود.



3-  تنظيمات هليس :
 تنظيم فاصله لبه‌هاي هليس از كف سكو و نبشی عقب پلاتفرم
فاصله لبه‌هاي هليس از كف سكو (اچ) و نبشی عقب پلاتفرم بايد متناسب با نوع محصول بين 12-8 ميلي‌متر تنظيم شود.

 این تنظیم توسط پیچ های (ای و بی) در طرفین سکوی برش انجام می شود.

تنظيم فاصله بين انگشتي‌هاي وسط هليس با كف سكو
فاصله بين انگشتي‌هاي وسط هليس با سكو 15-13 ميلي‌متر باشد.


برای تنظیم ، مهره (ای) را شل کرده و اهرم(بی) را برای کم یا زیاد کردن اندازه خروج انگشتی ها به چپ یا راست حرکت دهید.

توجه داشته باشید:
مضرس شدن لبه هلیس، بریدگی لبه، کج شدن لبهف کم شدن عرض لبه بر اثر کارکرد زیادف شکستن و کم شدن تعداد انگشتی های هلیس سبب برگشتن و ریزش و ایجاد ضایعات در محصول می شود.



    
 

تظيمات مربوط به واحد تغذيه
 تنظيم فاصله زنجير نقاله
فاصله زنجير نقاله از كف محفظه با توجه به نوع محصول و تراكم آن از طريق تنظيم طول فنر مربوطه انجام مي‌گردد. (براي گندم و جو 14 سانتي‌متر و براي ذرت 11 سانتي‌متر)



توجه داشته باشید:
تنظیم نبودن فاصله (زنجیر تا سینی) سبب می شود محصول توسط لبه ها خرد، دانه ها شکسته و خوشه ها نیز توسط انگشتی ها کوبیده شوند. در نتیجه ریزش و تلفات دانه پیش می آید.

تنظيم درجه لقي زنجير
 درجه لقي زنجير حدود 3 تا4 سانتي‌متر باشد.( سفت بودن زنجير باعث پارگي زنجير شده و شل بودن آن سبب فرسايش كف محفظه مي گردد.)




تنظيمات مربوط به واحد كوبنده
تنظيم سرعت كوبنده
تنظيم سرعت دوراني كوبنده از طريق پيچ مشتي سمت راست  راننده صورت مي‌گيرد.
سرعت کوبنده بسته به شدت ضربه موردنیاز برای جداسازی دانه از پوسته تنظیم شود.

تنظيم فاصله كوبنده و ضد‌كوبنده
فاصله كوبنده و ضد‌كوبنده از طريق اهرم مربوطه (ای) صورت مي‌گيرد.
بطور كلي فاصله كوبنده و ضدكوبنده در قسمت ورودي بيشتر از قسمت خروجي است. دهانه جلو بسته به حجم محصول ورودي و دهانه عقب بسته به ضخامت ساقه محصول تنظيم مي شود.


كاليبره نمودن ضدكوبنده
فاصله قسمت چپ و راست كوبنده از ضد‌كوبنده برابر عددي است كه اهرم تنظيم كننده،  فاصله (ای) (در اتاقك راننده)  نشان مي‌دهد.

نکته :
وجود صفحات ريشك زن براي جلوگيري از رسوب ريشك‌ها بر روي الك‌هاي واحد تميز‌كننده ضروري است.

بالانس نمودن كوبنده
تیغه های كوبنده بايد سالم، جوشكاري نشده و بدون پيچيدگي باشد. تعويض تیغه ها به منظور حفظ بالانس كوبنده بايد 2 به 2 و متقابل انجام شود.


توجه داشته باشید:
عمل کوبیدن وقتی مطلوب است که میزان خوشه های نیمکوب برگشتی حدود نصف قاشقک الواتر برگشتی باشد. برای مشاهده ان می توان از دریچه ای که در کابین راننده است استفاده کرد.





تنظيمات مربوط به واحد جدا كننده
- دور مشخصه استوانه كاه پرت كن 845 تا 875 باشد.
- لقي ياتاقن هاي چوبي ميلنگ كاهپران كنترل شود .  
- حذف  شانه‌زن‌ كاه به منظور تسريع در برداشت محصول توصيه نمی شود.


تنظيمات مربوط به واحد بوجاري
 1- تنظيم الك بالايي :

- باز بودن بیش از حد روزنه‌ها باعث عبور خرده‌كاه‌ها از الك بالايي و انسداد الك پاييني مي‌گردد.
- بسته بودن بيش از حد اين روزنه‌ها باعث خزوج تعدادي از دانه‌ها همراه با خرده‌كاه‌ ازعقب كمباين مي‌شود. (تنظيم زبانه‌هاي الك توسط اهرم مربوط)


2- تنظيم دنباله الك :
 هدايت خوشه هاي نيمكوب براي دوباره كوبي پس از عبور آنها روي سطح الك بالايي از طريق روزنه دنباله الك (بچه الك) صورت مي‌گيرد. فرصت زماني عبور دانه‌ها  از روزنه الك بالايي نيز به وسيله بالا و پايين آوردن دنباله الك تنظيم مي شود :
- درمحصول كم‌پشت بابالاآوردن دنباله الك
- درمحصول معمولي از طريق تراز كردن دنباله الك با الك
- در محصول همراه با علف هرز با پايين آوردن دنباله الك

3-    تنظيم الك پاييني :
 تنظيم روزنه‌هاي الك
براي تنظيم كردن الك پايين روزنه‌هاي آن را آنقدرباز مي‌‌‌كنند كه فقط دانه تميز از آن عبور كند و نمونه  برداشت شده از مخزن عاري از مواد خارجي باشد.
- باز بودن بيش از حد روزنه‌ها، باعث عبور خرده‌كاه‌ها و مخلوط آنها با دانه‌هاي تميز مي‌شود.
- بسته بودن بيش ازحد روزنه‌ها باعث حركت دانه‌ها به طرف عقب ، پيوستن آنها به پس‌مانده‌ها ، برگشت به دستگاه كوبنده و در نتيجه شکستگی دانه و بيش كوبيدگي محصول مي‌شود.


4- تنظيمات بادبزن :
تنظيم جهت هوا
تنظيم جهت هوا به وسيله تغيير دريچه‌هاي دهانه ورودي  محفظه بادبزن صورت مي‌گيرد.(ای و بی)
- در موقع تميزكردن محصولات كم پشت و سبك جهت وزش باد بايد به طرف عقب محفظه الك‌ها باشد.
- در موقع تميز كردن محصولات پرپشت و سنگين جهت وزش باد بايد به طرف جلو محفظه الك‌ها باشد.

 تنظيم سرعت و حجم هوا
كنترل سرعت وحجم هواي وزيده شده ، توسط تنظيم سرعت دوراني بادبزن صورت مي‌گيرد. (ای)



قبل از تنظیم سرعت بادبزن، روزنه های الک بالایی و الک پایینی را تا حداکثر اندازه توصیه شده(برای محصول مشخصی که برداشت می شود) باز می کنند ، سپس دورانی بادبزن را از حداقل توصیه شده شروع و به تدریج به سرعت ان می افزایند تا جریان هوا بتواند بزرگترین کاه ها را با خود حمل کند (بدون اینکه دانه ها را از عقب کمباین به بیرون پرتاب کند)



تنظيم سرعت پيشروي كمباين
   در كمباين‌هاي معمولي اگر عملكرد مزرعه‌اي بالاتر از 6 تن باشد در شرايط عادي برداشت، ميزان خوراك كمباين بيش از حد خواهد بود كه به منظور جلوگيري از افزايش خوراك كمباين بايد سرعت پيشروي و متناسب با آن سرعت چرخش چرخ و فلك كمباين به كمترين حد ممكن تقليل يابد و در صورت عدم رفع مشكل قسمتي از شانه برش خارج از نوار برداشت قرار گيرد تا خوراك در حد ظرفيت جداسازي كمباين حفظ شود در غير اين صورت در كليه سيستم‌هاي كمباين افزايش بار پديد مي‌آيد و ريزش حادث مي‌شود