مصرف محلول كود اوره  به همراه علف كش هاي گندم به منظور كاهش هزينه ها و افزايش توليد

نگارش :  مجيداخوان - علي مظلوم علي آبادي




مقدمه :
كشاورزان عزيز، همان طور كه مي دانيد، گندم عمده ترين محصول زراعي و نماد خودكفايي كشور مي باشد. اين محصول هميشه و در همه جا بيشترين سطح زير كشت را در زراعت آبي و ديم به خود اختصاص داده است.
 گندم به عنوان منبع عمده تأمين كالري وپروتئين مورد نياز جامعه محسوب مي شود، كه به طور متوسط ؛ 75 درصدپروتئين و 65 درصدكالري هرفرد از نان تأمين مي شود.
يكي از معضلات مهم مزارع گندم ، وجود علف هاي هرز مي باشد كه علاوه بر جذب آب و مواد غذايي از خاك ، باعث اشغال فضاي مزرعه شده و از رسيدن نور خورشيد به بوته هاي گندم جلوگيري مي كند. در نتيجه رشد گياه گندم و پنجه زني آن به درستي انجام نخواهد شد. بنابراين مبارزه با علف هاي هرز در مزارع گندم ، براي جلوگيري از كاهش عملكرد كشت اين محصول بسيار ضروري است.






راه هاي مبارزه با علف هاي هرز مزارع گندم :
راه هاي توصيه شده براي مبارزه با علف هاي هرز مزارع گندم  عبارتند از:
الف) رعايت تناوب زراعي : يعني پرهيز از كشت يك محصول براي چند سال پياپي.
 در اين روش ، چون عمليات كاشت ، داشت و برداشت براي كشت هاي گوناگون متفاوت مي باشد ، پس شرايط زيست محيطي علف هاي هرز دستخوش دگرگوني هايي شده و در نتيجه رشد و گسترش آنها محدود مي شود.

ب) شخم : «شخم» زدن زمين زراعي باعث جابجايي بذر علف هاي هرز شده و در جوانه زني و رويش آنها مؤثر است.
انجام عمليات «شخم» ، علاوه بر تهيه بستر كاشت ، مي تواند براي كنترل علف هاي هرز هم استفاده شود. شيوه و زمان كاربرد آن بستگي به شرايط زراعي دارد .

ج) يخ آب زمستانه :. انجام «يخ آب» زمستانه نيز باعث جوانه زني بعضی از بذرهای علف هرز مي شود. به دنبال آن ، رشد ريزومي اندام هاي زيرزميني گونه هاي علف هرز مهاجم را با مشکلات مواجه ساخته و از شدت پراكنش آنها در فصل زراعي مي كاهد.
يخ آب زمستانه در مناطقي كه توسعه اندام هاي زيرزميني گسترش بيشتري دارند ، گاه باعث پارگي و جدايي اندام ها از يكديگر شده و نابودي آنها را باعث خواهد شد.





د) استفاده از بذرهاي بوجاري شده : هنگامي كه مزرعه گندم از پوشش سبز خوب و يكنواختي برخوردار باشد ، توان رقابتي محصول با علف هاي هرز افزايش خواهد يافت.
ضد عفوني بذرها ، به كنترل آفات و بيماري هاي خاكزي و بذرزاد ، براي سبز شدن بذر گندم و توليد گياهيچه قوي ، كمك مي كند . بدين ترتيب ، محصول با پوشش دادن زمين ، رويش علف هاي هرز را كاهش خواهد داد. در غير اين صورت ، آفات و عوامل بيماري هاي گندم باعث تُنَك شدن بوته ها در سطح مزرعه شده و فضاهاي خالي و بدون استفاده ، مكان خوب و مناسبي براي رشد و تكثير علف هاي هرز خواهد بود.

ه) استفاده از سموم علفكش : تا كنون 15 علفكش انتخابي گندم در كشور به ثبت رسيده است. ازميان آنها 7 نوع «گراس (باريك برگ ) كش» ، 6 نوع «پهن برگ كش» و 2 نوع «علف كش دو منظوره» هستند.
از ديدگاه مديريت كنترل علف هاي هرز ، هرچند علف كش ها متنوع تر باشند ، بهتر است ، زيرا اگر كشاورز به طور متنوع از آنها استفاده كند ، مقاومت علف هاي هرز به علفكش ها كمتر خواهد شد.





به خاطر ؛  حفظ محيط زيست ،  عدم ايجاد مقاومت علف هاي هرز به علف كش ها  و جلوگيري از افزايش و گسترش بعضي از گونه هاي علف هاي هرز ، توصيه مي شود حتي الامكان از روش هاي غير از استفاده از سموم علف كش  در مديريت كنترل علف هاي هرز استفاده شود.



* همچنين استفاده از كود ازته سرك به صورت محلول پاشي يا دستي، در افزايش عملكرد و بالا بردن كيفيت گندم به دست آمده، نقش مهمي دارد.



استفاده از کود ازته سرک به صورت دستی-  استفاده از کود ازته سرک به صورت محلول پاشی






دراين نشريه، (با هدف افزايش توليد و كاهش هزينه هاي مزرعه اي) روش مصرف كود اوره به همراه علف كش هاي گندم، توضيح داده مي شود.
-    چرا كود شيميايي اوره را توصيه مي كنيم؟
-    مكانيسم عمل و نحوه تأثيركود شيميايي اوره برگياه چگونه است؟
-    چرا اين روش درمزارع گندم آبي وديم توصيه مي شود؟
 اينها سؤالاتي است كه سعي شده به زبان ساده پاسخ داده شود.
با اين‌ اميد كه كشاورزان عزيز، و دست اندرکاران محترم، با مطالعه دقيق ، اين توصيه ها را درمزارع گندم بكار بندند.




 چرا كود شيميايي اوره را توصيه مي كنيم؟
ازميان كودهاي ازته ، بهترين كود براي مصرف ( به صورت محلول پاشي) ‌كود اوره است. كودهايي كه مواد ازته دارند، از راه شاخ و برگ، بهتر و بيشتر جذب مي شوند. بدين ترتيب كه جذب كود اوره، بيشتر از كود فسفات آمونيم و جذب اين دو كود، بيشتر از كود سولفات آمونيم است.
 علاوه بر اين، سرعت جذب، نشان دهنده اين است كه مقدار جذب اين تركيبات شيميايي از راه شاخ و برگ، به ميزان حل شدن آنها در آب بستگي دارد.




 توصیه استفاده از محلول كود اوره به دو دليل عمده است:
1.    در محلول پاشي، امكان جذب آن، به وسيله برگ بيشتر است.
2.    در صورت مصرف آن، امكان برگ سوختگي ، نسبت به ساير كودهاي ازته كمتر است .
مصرف يك مرحله از كود اوره سرك (در مرحله پنجه زني بوته گندم) مي تواند شروع خوبي براي رشد آن باشد. از طرف ديگر، استفاده از علف كش ها در اين مرحله از رشد گندم، براي جلوگيري از رشد علف هاي هرز و رقابت زود هنگام آنها با گندم مناسب خواهد بود.



نازل تی جت و کیسه کود اوره





مكانيسم عمل و نحوه تأثير كود اوره بر بوته گندم:
ازت موجود در كود اوره كه به صورت محلول بر سطح برگ هاي گیاه گندم پاشيده مي شود ، از طريق كوتيكول برگ جذب مي گردد. مقدار تأثير آن به ميزان نفوذ اوره از كوتيكول و سلول هاي اپيدرم و انتقال آن به ياخته هاي برگ بستگي دارد.




جديدترين نظريه در مورد نفوذ مواد به داخل سلول هاي برگ به اين صورت است كه: نفوذ مواد با وزن مولكولي پايين (مثل قند و عناصر معدني) و تبخير آب از كوتيكول ، از طريق روزنه هاي هيدروفوبيك موجود در كوتيكول صورت مي گيرد. اين روزنه ها به مواد محلولي مثل اوره قابل نفوذند اما به مولكول هاي درشت ، نظير كلات ها نمي توانند نفوذ نمايند.
در طول اين روزنه ها ، بار منفي آرايش يافته ، كه اين مقدار بارها از سطح خارجي برگ به طرف داخل افزايش مي يابد. بنابراين نفوذ كاتيون ها در طول اين شيب الكتريكي افزايش می یابد.
در حالي كه آنيون ها پس زده مي شوند و در نتيجه جذب كاتيون ها ازبرگ سريع تر از آنيون ها است.

NO3- ) در مقابل NH4+)

، براي مولكول هاي بدون بار مثل اوره ، نفوذ خيلي سريع تر است
 به علت زياد بودن فعاليت عمل فتوسنتز در برگ هاي جوان ، محلول كود اوره، بيشتر جذب گياه مي شود. ولي با بالا رفتن سن برگ ها، كود ازته از راه برگ كمتر جذب گياه مي شود. از اين رو ، استفاده از مواد خيس كننده همراه با مصرف كود اوره، مي تواند جذب آن را افزايش دهد.





دلايل استفاده از كود اوره ، همراه با علف كش ها:
مصرف محلول كود اوره به همراه علف كش هاي گندم، علاوه بر اين كه كيفيت محصول را افزايش مي دهد، عملكرد گندم را نيز از 450 كيلوگرم تا بيشتر از يك تن در هكتار بالا مي برد.
 طبق نتايج بدست آمده از اجراي طرح هاي تحقيقاتي و تحقيقي ترويجي راندمان عمل، در «مناطق معتدل گرم و همچنين خاك هاي سبك و ضعيف» ، بيشتر از « مناطق سرد و نيز خاك هاي مرغوب» است. همچنين باعث زياد شدن توليد كاه و كلش مي گردد.



به طوركلي، كاربرد علف كش ها و محلول كود اوره مي تواند موجب: كاهش هزينه هاي مزرعه، صرفه جويي درعمليات زراعي، انرژي، نيروي كار و مصرف سوخت وكاهش فشردگي خاك مزرعه شود.





 مزاياي محلول پاشي كوداوره:
1- مصرف كوداوره سرك به صورت محلول، سبب تأمين مواد غذايي مورد نياز گياه گندم مي شود.
2- موجب افزايش عمل فتوسنتز در گياه مي گردد.
3- سبز ماندن برگ هاي بوته گندم را با دوام تر مي كند.
4- باعث مي شود سطح سبزگندم ، از زمان پيدايش سنبله هاي گندم تا زمان رسيدن دانه، دوام بيتشري يابد. در نتيجه بر عملكرد، تأثير مستقيم داشته و باعث افزايش توليد خواهد شد.
5- درطولاني تر شدن دوره فعاليت گياه، مؤثر مي باشد.
6- چون گياه پيش از عمل گرده افشاني و در مرحله تشكيل اوليه سنبله، نياز به ازت بيشتري دارد، مصرف محلول كود اوره، علاوه بر اثر بخشي بر اجزاي عملكرد، باعث افزايش عملكرد گندم نيز خواهد شد.






زمان استفاده از سموم علف كش ، در مزارع گندم
در هنگام اجراي عمليات آماده سازي زمين ، بايد :
كود دهي (با در نظر گرفتن نتيجه آزمايش خاك و بر اساس نياز زمين) و پس از آن كاشت ، آبياري و ساير مراقبت هاي لازم انجام شود.
چنانچه توليد كنندگان گندم به دلايلي موفق به انجام مبارزه با علف هاي هرز "بدون استفاده از سموم شيميايي» نشده اند ، مي توانند طبق زمان بندي زير اقدام كنند:
مبارزه شيميايي با علف هاي هرز، همزمان با ساقه دهي بوته هاي گندم و در زماني است كه 50 درصد بوته هاي گندم درمزرعه، يك تا دوگره قابل لمس داشته باشند.
علاوه برآن، برودت هوا (در موقع سمپاشي) بايد حداقل 15 درجه سانتي گراد باشد.
 هر چه دما كمتر باشد، اثر بخشي علف كش ها كمترخواهد بود. با استفاده از اطلاعات هواشناسي، مي توان روز سمپاشي را طوري انتخاب كرد كه حداقل تا يك روز بعد، بارندگي نداشته باشيم.
به اين صورت، تأثير سمپاشي براي از بين بردن علف هاي هرز افزايش خواهد يافت.





الف) روش آماده سازي سموم علف كش همراه با محلول اوره :
براي آنكه كود اوره بهتر و راحت تر در آب حل شود، خوب است از آب گرم استفاده كنيم. روش كار به اين ترتيب است كه:
1-    ابتدا سموم علف كش را در مقداري آب در مخزن سمپاش مخلوط مي كنيم(مثلاً براي هر هكتار زير كشت گندم، 200 ليتر آب).
2-     محلول كود اوره را (كه در ظرف جداگانه اي تهيه شده است) به آن مي افزاييم.
*توصيه مي شود به منظور جداسازي ذراتي كه احتمالاً در آب حل نشده است ، محلول كود اوره از يك صافي يا پارچه عبور داده شود تا در حين سمپاشي ، نازل هاي سمپاش مسدود نگردند.

3- حجم كل محلول علف كش ومحلول اوره را به ازاي هر هكتار مزرعه، به چهارصد ليتر مي رسانيم.
 4-  نازل سمپاش (مجراي خروجي سم از سمپاش) براي استفاده از علف كش، بايد مخصوص و از نوع «تي جت» و یا شره ای"پلی جت" باشد.







در استفاده از انواع علف كش هايي كه براي مزارع گندم توصيه شده اند، رعايت دو نكته الزامي است:
1- سازگاري يا اختلاط پذيري كود و علف كش درمحلول (ممكن است در يكديگرحل نشوند يا رسوب بدهند). چنانچه تجربه قبلي در مورد نوع علف كش و كود نداريد، مقدار كمي را آزمايش كنيد. چنانچه مشكلي نداشت، نكته دوم را تجربه كنيد.
2- با توجه به تنوع علف كش ها وكودهاي شيميايي موجود، ‌واكنش هاي شيميايي و فيزيكي بين آنها طبيعي است. اما نبايد موجب كاهش كارآيي محلول كود اوره و علف كش ها شود و يا اثر نامطلوبي مثل گياه سوزي روي بوته هاي گندم داشته باشد.
توصيه مي شود درصورت نداشتن تجربه قبلي، يك قطعه از زمين را با مساحت خيلي كم، با مخلوط محلول كود و سم علف كش، مورد آزمايش قرار دهيد. چنانچه حداكثر ظرف ده روز، عوارض نامطلوبي مشاهده نشد، قابل استفاده و توصيه است.




سازگاری اختلاط علف کش های جدید با کود اوره قبل از استفاده در سطوح بزرگ باید مورد بررسی قرار گیرد.





   ب ) چند علف كش انتخابي براي كنترل علف هاي هرز پهن برگ و باريك برگ ،به همراه محلول کود اوره در مزارع گندم .
براي كنترل علف هاي هرز پهن برگ، توصيه مي شود:

* از علف كش «تري بنورون متيل» با نام تجاري «گرانستار75 درصد DF» به مقدار 20 تا 25 گرم براي هر هكتار استفاده شود.

* علاوه برآن مي توان از علف كش «توفوردي + ام سي پي آ» با نام تجاري «يو 46 كمبي فلوئيد 5/67 درصد SL‌» به ميزان يك ليتر در هكتار

* و يا سموم علف كش ديگري كه براي مبارزه با علف هاي هرز پهن برگ مزارع گندم توصيه شده است، استفاده نمود.







درصورتي كه مزرعه گندم داراي علف هاي هرز باريك برگ هم باشد، مي توان

* از علف كش «تاپيك 8 درصد EC‌» با نام عمومي «كلودينا فوپ پروپارژيل» به مقدار 8/0 ليتردر هكتار

* و يا از علف كش «فتوكساپروپ اتيل + مفن پايردي اتيل» با نام تجاري «پوما سوپر5/7 درصد EC» به مقدار يك ليتر در هكتار

* و يا از علف كش گراسب 25 درصد EC با نام عمومي «ترالكوكسيديم» به ميزان يك ليتر در هكتار

* و يا با استفاده از انواع ديگر باريك برگ كش هاي گندم

...  به همراه علف كش «تري نبورون متيل»(گرانستار)

...   يا سم علف كش پهن برگ كش ديگري با همان دُز مصرفي توصيه شده مخلوط

...  و با محلول كود اوره به نسبت 5/43 كيلوگرم كود شيميايي اوره در حجم چهارصد ليتر آب

...  با سمپاش پشت تراكتوري درمزرعه گندم اقدام كرد.







استفاده از كود اوره به همراه علف كش ها ، در زراعت گندم ديم: 
به دليل خشك بودن و تجمع بيشتر ازت درلايه هاي سطحي خاك، استفاده از محلول پاشي،(نسبت به كاربرد کود ازته دست پاش) بهتراست.
به دليل آنكه:
-    ريشه هاي بوته هاي گندم ، درشرايط ديم، عمقي هستند،
-    لايه هاي زيرين خاك، از لحاظ دارا بودن ازت، فقيرترند،
-    و نيز، ميزان جذب ازت درخاك كمتر است،
 اثر استفاده ازمحلول پاشي كود اوره در اين نوع مزارع مطلوب تر بوده و عملكرد گندم بيشتر خواهد شد. 
 بنابراين، در زراعت گندم ديم، استفاده از كود اوره، به همراه علف كش ها توصيه مي شود.

 



توصیه
به كشاورزان عزيزي كه «بدون استفاده از علف كش ها» ، با علف هاي هرز مبارزه كرده اند و يا مشكل علف هرز ندارند ، محلول پاشي كود اوره «به تنهايي» و يا «همراه با كودهاي ميكرو» در سطح كم توصيه مي شود.
 چنانچه با توجه به شرايط مزرعه ، نتيجه رضايت بخش باشد ، اين كار را در سطوح بزرگ تر نيز مي توان انجام داد.



 
منابع

1- احمدي ، ع وح - رحيميان مشهدي . 1377 – بررسي اثر و امكان كاربرد محلول پاشي اوره همراه با علف كش هاي متداول درگندم نان . خلاصه مقالات پنجمين كنگره زراعت واصلاح نباتات ايران – كرج .
2- مين باشي معيني ، م و م ، اخوان و ا ، فقيه 1383 . بررسي امكان محلول پاشي توأم اوره وعلف كش هاي انتخابي درگندم . گزارش نهايي طرح تحقيقاتي 1044/83 .

3- Altman, D. W. L. Mccuistion , and  W. E. Kronstad. 1983. Grain protein percentage, kernel hardness and grain yield of  winter wheat with foliar applied urea . Agron.J.78 : 78-91.
4- Gooding, M. I , P. S. Kettlewell and T. J. Hocking. 1991.Effects of urea alone or with fungicide on the Agric. yield and bread making quality of wheat when sprayed at flag leat and ear emergence. J.     sci. Camb. 117:149-155
5- Sadaphal, M. N. and N. B. Das-1996. Effect of spraying urea on winter wheat ( Titicum arstivum ). Agron. J.58:137-141    




معرفي حوزه ترويج
رسانه های آموزشی
قهرمانان توليد
معرفی شبکه ترویج
شركتهاي فني مهندسي کشاورزی
باشگاه کشاورزان جوان
فرم هاي الكترونيك
تالار های گفتگو
لينك هاي مفيد
تازه هاي كشاورزي
آخرین توصیه ها
سربازان سازندگی
نداي تلاش سبز